U kategoriji Društvo, Kuršumlija, Poslednje Vesti.

Doc. dr Dejan Antić i arheolog Milan Savić održali predavanje povodom 143. godišnjice oslobođenja Kuršumlije od Turaka

Autor 22 jan 2021

KURŠUMLIJA- Povodom 19. januara, Dana oslobođenja od Turaka, u Kuršumliji je održano predavanje. Doc. dr Dejan Antić, sa Filozofskog fakulteta u Nišu, govorio je o „Drugom srpsko-turskom ratu od 1877–1878.  i oslobođenju Kuršumlije“  a master arheolog Milan Savić iz Kuršumlije, o spomeniku izginulim vojnicima za oslobođenje Kuršumlije, koji je simbol grada i oltar slobode u kuršumlijskom parku.

Doktor istorijskih nauka Dejan Antić, naglasio  je da građani Kuršumlije treba da budu ponosni na svoju  istoriju i da  nikada ne zaborave da su potomci Kuršumlijskog dobrovoljačkog odreda koji je sa Ibarskom divizijom i Moravskim korpusom 1877/78. godine oslobodio Kuršumliju, a pogotovu na Nemanjine zadužbine koje su blago, temelj, putokaz i vekovni identitet srpskog naroda na ovim prostorima.

   –Srpski ustanici 1806. godine, predvođeni Stanojem Glavašem, nakratko su oslobodili Kuršumliju i Prokuplje, a 1877.  Ibarska divizija pod komandom pukovnika Stevana Biničkog dobila je zadatak da protera turske trupe iz Kuršumlije. Šest bataljona krenulo je ka Kuršumliji u tri kolone, koju je branilo 400 turskih nizama i 2000 Arnauta. Žestoke borbe vođene su na Mikuljanskom visu odakle su Turci potisnuti, pa su srpske snage ušle u Kuršumliju 25. decembra 1877. Zbog nemogućnosti daljeg napredovanja, jer su se u isto vreme vodile i žestoke borbe oko Niša, Ibarska divizija je ostala u Kuršumliji i početkom januara 1878. suočila se sa silovitom turskom kontraofanzivom. Hafis-paša je iz pravca Kosova i Metohije sa 6000 nizama, 4000 Arnauta i dva eskadrona konjice početkom januara nadirao u pravcu Kuršumlije. Ibarska divizija je posle žestokih borbi i sa dosta gubitaka bila primorana da 7. januara 1878. Kuršumliju preda Turcima. Po ulasku u Kuršumliju tursko-arnautske snage nisu imale milosti za ratne zarobljenike. Mrtvim i ranjenim srpskim vojnicima odsecane su glave koje su potom nabijane na kočeve, istakao je doc. dr Dejan Antić.

Ključni moment  koji je usledio je oslobođenje Niša 11. januara 1878. godine i pregrupisavanje jedinica Šumadijskog, Moravskog i Timočkog korpusa i njihov prodor  dolinom Južne Morave, Toplice, Jablanice i Puste reke, pojasnio je dr Antić.

-Moravski korpus pod komandom pukovnika Milojka Lešjanina dobio je zadatak da krene preko Samokova i Prepolca put Prištine. Hafis-paša je svoje trupe povukao na liniju Samokovo-Prepolac gde je organizovao otpor. Jedinice Moravske divizije su bez borbe ušle u Kuršumliju 19. januara 1878. Par dana kasnije započela je krvava bitka za Samokovo. Početkom  februara stiže vest da je Rusija 31. januara u Jedrenu potpisala primirje sa Turskom i da se dalja ratna dejstva obustavljaju.  Tako je Kuršumlija posle 424 godine robovanja oslobođena, što je potvrđeno i  Berlinskim  kongresom, a Bele Crkve su reintegrisane u sastav Kneževine Srbije, zaključio je dr Antić.

O simbolu grada, spomeniku u parku oslobodiocima.  koji je podignut pre 125 godina, 1896. godine, dobrovoljnim prilozima. za vlade kralja Aleksandra na inicijativu generalštabnog pukovnika Jovana D. Praporčetovića, predsednika odbora i počasnog građanina Kuršumlije, govorio je arheolog Milan Savić, iz Kuršumlije.

On je istakao da bi trebalo da se urade restauratorski i konzervatorski radovi na spomeniku kako bi se sačuvala izvornost a slova bila vidljiva.

-“Tu, kapu skini, Bogu se pomoli, seti se dana teških i boraba viteških, gde su ti preci pali, dok su ti slobodu dali”, stoji natpis na severnoj strani  spomenika.

“Oficirima i starešinama narodne vojske, podoficirima i redovima Moravskog kora, poginulim u ratu za oslobođenje i  nezavisnost od 1877. do 1878.” uklesano je  na spomeniku sa zapadne strane.

“Na istočnoj strani stoji natpis, da je spomenik podignut i  prilogom kralja Aleksandra I”,  kazao je Milan Savić, arheolog.

Savić je govorio i onima koji su poginuli ili bili ranjeni, u borbi za oslobođenje Kuršumlije, a Turci im  odsecali  glave i nabijali na kočeve koje su postavili po celom gradu.  O tome su izvestile “Novine Srpske”. Glave su skinuli preživeli srpski vojnici i sahranili ih u zajedničku  grobnicu koja je pronađena pre 10 godina u porti  manastira Svetog Nikole u Kuršumliji, Nemanjinoj zadužbini.  Među ubijenim bio je poručnik Milan Petrović i potporučnik Vladimir Mašić, pored još 24 vojnika. Dnevnik o tom događaju vodio je oficir Dimitrije-Mita Petrović, otac slikarke Nadežde Petrović i književnika Rastka Petrovića, Arheolog Savić je istakao da bi trebalo da se uradi antropološka analiza pronađenih lobanja, kako bi se zaista potvrdilo da su te lobanje o kojima se govori i da li je možda bilo i civilnih žrtava, dece ili žena, i dodao da bi trebalo u gradu postaviti spomen ploču Stevanu Biničkom.

Inače, ime pukovnika Stevana Biničkog nosila je ulica u centru grada  a danas jedna sporedna ulica u Mikuljanskom naselju nosi njegovo ime.

 

 

 

 


Kratak url URL: https://toplickevesti.com/?p=490609

22 jan 2021. Komentari na vestima starijim od 7 dana su zatvoreni RSS 2.0.

Komentari su zatvoreni

Maintained by OZ.I.T.Solutions